X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد

یورو و دلار paypal

آسمانی ها - - سخنان علما در اعتبار کتاب سلیم
- سخنان علما در اعتبار کتاب سلیم
سخنان علما در اعتبار کتاب سلیم تأیید کتاب سلیم از سوی علما در طول ۱۴قرن بسم الله الرحمن الرحیم بخش چهارم سخنان علما در اعتبار کتاب سلیم تأییدکتاب سلیم از سوی علما در طول ۱۴قرن (غیبت نعمانی : ص ٦١ . الذریعة : ج ٢ ص ١٢٨- ١٢٥ و ص ١٥٢ .
1 2 3 4 5 نسخه قابل چاپ
نوشته شده در تاریخ 22 مرداد 1393 توسط گمنام

بسم الله الرحمن الرحیم

بخش چهارم

سخنان علما در اعتبار کتاب سلیم

تأیید کتاب سلیم از سوی علما در طول ۱۴قرن

( غیبت نعمانی : ص ٦١ . الذریعة : ج ٢ ص ١٢٨- ١٢٥ و ص ١٥٢ . معالم العلماء : ص ٣ . الرواشح السماویّة :        ص ٩٨ ) .

بزرگان علمای شیعه از قرن اوّل تا امروز ، سخنان دُررباری درباره کتاب سلیم فرموده اند و در طول چهارده قرن احادیث آن را به عنوان یک سند معتبر نقل کرده اند ، و چه بسا علّت این عنایت مؤکّد ، همان تأیید خاصّ ائمّه علیهم السلام نسبت به این کتاب بوده است .

قبل از همه ، خود سلیم احادیث کتابش را بر امثال سلمان و ابوذر و مقداد عرضه می کرد و آنان او را تأیید می نمودند . ابان بن ابی عیّاش هم پس از وفات سلیم کتاب را بر ابوالطفیل و عمر بن ابی سلمة عرضه کرد و آنان همه احادیث کتاب سلیم را تأیید کردند . توجه به راویان کتاب سلیم این نکته را روشن می کند که اکثر آنان از محدّثین و علمای بزرگ شیعه بوده اند که معارف و عقاید تشیّع توسط آنان به نسلهای بعدی منتقل گشته است . این بزرگان در طول ١٤٠٠ ، کتاب سلیم را به عنوان اولین و معتبر ترین سند شیعه حفظ کرده اند و در تألیفاتشان احادیث آن را به عنوان سند و مدرک آورده اند و تأکید خاصّی در انتقال اصل کتاب به نسلهای بعد از خود داشته اند .

کتاب سلیم از اصول چهارصد گانه شیعه

علمای شیعه از زمان امیرالمؤمنین (ع) تا زمان امام حسن عسکری (ع) چهارصد کتاب تألیف کرده اند که از آنها به عنوان (( اصل )) یاد می شود .

خصوصیّت این چهارصد کتاب این بوده که همه آنها بدون واسطه از خود امام معصوم علیهم السلام و یا به یک واسطه از امام علیهم السلام روایت شده است ، و به صورت نقل از کتاب دیگری نبوده است . پیدا است که احتمال اشتباه و غلط و نسیان در چنین کتاب هایی کم تر می شود . از سوی دیگر مؤلّفین کتاب های اصل ، با توجه به مسؤلیّت خطیرشان ، دقت لازم در ثبت و ضبط احادیث آن می نموده اند .

با در نظر گرفتن این خصوصیّات ، کتابهای (( اصل )) همیشه نزد علمای شیعه جایگاه خاصّی داشته و نسبت به حفظ آنها و نقل مطالب از آن کتب توجه خاصّی مبذول می داشته اند ، بطوریکه کتب اربعه شیعه در واقع جمع بندی و تنظیم احادیث همان اصول چهارصد گانه است ( معالم العلماء : ص ٣ . الرواشح السماویّة : ص ٩٨ . الذریعة : ج ٢ ص ١٢٨ - ١٢٥) .

اکنون باید بگوییم کتاب سلیم بن قیس به عنوان اولین اصل و یکی از مهم ترین کتابها در بین اصول چهارصد گانه بوده ، و از همین جهت مورد عنایت خاصّ علما و محدّثین بوده است .

اعتراف غیر شیعه به اشتهار کتاب بین شیعه

یکی از خصوصیّات کتاب سلیم این است که از روز اوّل تا کنون به عنوان کتابی معروف بین شیعه مطرح بوده است ، بطوریکه مخالفین شیعه هم کاملا متوجه آن بوده اند . به سه نمونه از گفتار علمای غیر شیعه در مورد اشتهار کتاب بین شیعه اشاره می کنیم چرا که سخن مخالف در این موارد برای اثبات مطلب گویا تر است :

یک . ابن ابی الحدید متوفّای قرن هفتم می گوید : (( سُلیم ، مذهبش معروف است ..... و کتاب معروف او بین شیعه به نام کتاب سلیم خوانده می شود )) . ( شرح نهج البلاغة : ج ١٢ ص ٢١٦ ) .

دو . قاضی سُبکی متوفّای قرن هشتم می گوید : (( اولین کتابی که برای شیعه تألیف شده کتاب سلیم بن قیس هلالی است )) . ( الذریعة : ج ٢ ص ١٥٣ ) .

سه . ملّا حیدر علی فیض آبادی می گوید : (( صحّت این ....کتاب نزد محقّقین شیعه مورد اتفاق است که به طور یقینی از لسان ترجمان وحی صادر شده ، چرا که همه علوم ائمّه علیهم السلام به امثال این کتاب ها بر می گردد )) . ( منتهی الکلام : ج ٣ ص ٢٩ . استقصاء الافحام : ج ٢ ص ٣٥٠ ) .

گفتار سلیم درباره کتاب خود

سلیم بن قیس هنگام تحویل کتابش به ابان بن ابی عیّاش به او چنین گفت : (( نزد من نوشته هایی است که از افراد مورد اطمینان شنیده ام و بدست خود نوشته ام . در آنها احادیثی است که نمی خواهم برای مردم ( در اجتماع آن زمان ) ظاهر شود ، زیرا آن را آنکار می کنند و عجیب تلقّی می نمایند ، در حالیکه حقّ است و از اهل حق و فقه و صدق و صلاح ، از امیرالمؤمنین (ع) و سلمان و ابوذر و مقداد گرفته ام ... )) .                                                                                       ( به ص ١٩٤ همین کتاب مراجعه شود ( سرآغاز کتاب سلیم ) ) .

بدین ترتیب ، در درجه اول خود مؤلّف اعلام داشته که در تألیف این کتاب دقت و اتقان لازم را بکار برده است .

متن سخن علما در تأیید کتاب سلیم

در اینجا آنچه از علما در تأیید کتاب رسیده به ترتیب تاریخ وفات ایشان ذکر می کنیم:

یک . عمر بن ابی سلمة از علمای قرن اوّل می گوید : (( در این کتاب هیچ حدیثی نیست مگر آنکه آن را از علی (ع) و از سلمان و ابوذر و مقداد شنیده ام . ( به ص ١٩٨ همین کتاب مراجعه شود. ( سرآغاز کتاب سلیم ) .

دو . ابوالطفیل از علمای قرن اوّل می گوید : (( هر حدیثی که در این کتاب است از علی (ع) و از سلمان و ابوذر و مقداد شنیده ام . ( به ص ١٩٨ همین کتاب مراجعه شود ( سرآغاز کتاب سلیم )

سه . مسعودی از علمای قرن چهارم می گوید : (( اصل عقیده شیعه دوازده امامی را سلیم بن قیس هلالی در کتابش ذکر کرده است )) . ( التنبیه و الاشراف : ص ١٩٨ ) .

چهار . ابن ندیم از علمای قرن چهارم می گوید : (( اولین کتابی که برای شیعه ظاهر شده همین کتاب سلیم بن قیس هلالی است )) . ( فهرست ابن ندیم : ص ٢٧٥ ) .

پنج : شیخ نجاشی از علمای قرن پنجم می گوید : (( اکنون نام کسانی از سلف صالحمان را که در تألیف تقدّم داشته اند ذکر می کنیم )) ، و سپس در شمار طبقه اول سلیم و کتابش را نام می بَرَد ( رجال نجاشی : ص ٦ ) .

شش . شیخ طوسی از علمای قرن پنجم می گوید : (( سلیم ین قیس که کُنیه اش ابوصادق است ، کتابی دارد که به این اسناد به دست ما رسیده است ... )) ( فهرست شیخ طوسی :ص ۸۱شماره ۳۳۶ ) .

هفت . شیخ نعمانی از علمای قرن پنجم می گوید : (( بین همه علما و محدّثین شیعه اختلافی نیست که کتاب سلیم بن قیس هلالی اصلی از بزرگ ترین کتاب های اصول و قدیمی ترین آنها است ... این کتاب از اصولی است که از کتاب های مرجع شیعه است و به آن اعتماد می کنند )) . ( غیبت نعمانی :ص ٦١ ) .

هشت . شیخ ابن شهر آشوب از علمای قرن ششم می گوید : (( سلیم بن قیس هلالی صاحب احادیث است و کتابی دارد )) . ( معالم العلماء : ص ٥٨ شماره ٣٩٠ ) .

نُه . سیّد جمال الدین ابن طاووس از علمای قرن هفتم می گوید : (( در این کتاب مطالبی است که همانا دلالت بر موثّق بودن مؤلّف و صحّت کتابش دارد )) . ( تحریر طاووسی : ص ١٣٦ شماره ١٧٥ . تنقیح المقال : ج ٢ص ٥٢ ) .

ده . علّامه شیخ محمد تقی مجلسی از علمای قرن یازدهم می گوید : (( شیخ طوسی و شیخ نجاشی حکم به صحّت کتاب او کرده اند ، گذشته از آنکه متن کتاب دلالت بر صحّت آن دارد )) . و نیز می گوید : (( اعتماد شیخ کلینی و صدوق بر کتاب سلیم کفایت می کند . این کتاب نزد من موجود است و متن آن دلیلی بر صحّت آن است )) . ( روضة المتّقین : ج ١٤ ص ٣٧٢ . تنقیح المقال : ج ٢ ص ٥٣ ) .

یازده . علّامه سید مصطفی تفرشی از علمای قرن یازدهم می گوید : (( صدق و درستی از اول تا آخر احادیث این کتاب پیدا است )) . ( نقد الرجال : ص ١٥٩ ) .

دوازده : علّامه شیخ حرّ عاملی از علمای قرن دوازدهم می گوید : (( کتابهای مورد اعتمادی که احادیث وسائل را از آن نقل کرده ام و مؤلّفین آنها و دیگران شهادت به صحّت آنها داده اند و قرائنی بر ثبوت آنها وارد شده و بطور متواتر از مؤلّفین آنها به ما رسیده و در نسبت آنها به مؤلّفینش جای شکّ نیست )) . و از جمله کتاب سلیم را ذکر می کند . ( وسائل الشیعة : ج ٢٠ ص ٣٦ و ٤٢ ) .

سیزده . علّامه سیّد هاشم بحرانی از علمای قرن دوازدهم می گوید : (( کتاب سلیم کتابی مشهور و مورد اعتماد است که مؤلّفین در کتابهایشان از آن نقل کرده اند )) .  ( غایة المرام : ص ٥٤٦ ) .

چهارده . علّامه شیخ محمد باقر مجلسی از علمای قرن دوازدهم ، همه کتاب سلیم را ضمن ١١٠ جلد بحارالانوار نقل کرده و در اوّل بحار گفته است : (( کتاب سلیم بن قیس در نهایت اشتهار است ، و حق این است که این کتاب از اصول معتبر است )) . و نیز می گوید : (( کتابی معروف بین محدّثین است که کلینی و صدوق و قدمای دیگر بر آن اعتماد کرده اند و اکثر اخبار آن مطابق است با آنچه با اسناد صحیح در کتب معتبر به ما رسیده است )) . (بحارالانوار : ج ١ ص ٣٢ و ج ٨ قدیم ص ١٩٨ ) .

پانزده . مولی حیدر شیروانی از علمای قرن دوازدهم می گوید : (( صحّت کتاب سلیم معلوم است چرا که از طرق متعدد و صحیح از موثّقین اصحاب ائمّه علیهم السلام و بزرگان ایشان نقل شده و شامل مطالب مهمّی در جوانب مختلف دین است . و چگونه ممکن است چنین کتابی از نظر مبارک ائمّه علیهم السلام مخفی بماند و به آن توجهی نکرده باشند )) . (رسالة فی کیفیة استنباط الاحکام من الآثار فی زمن الغیبة ( نسخه خطی ) : اواخر کتاب )

شانزده . علّامه میر حامد حسین هندی از علمای قرن چهاردهم می گوید : (( کتاب سلیم که می توانیم درباره آن بگوییم : اقدم و افضل از همه کتابهای حدیثی شیعه است )) . و نیز می گوید : ((اکثر روایات آن با احادیث صحیح و مورد قبول تأیید می شود)) . ( عبقات الانوار : ج ٢ ص ٦١ . استقصاء الافحام : ج ١ ص ٥٧٩ ) .

هفده . علّامه سیّد محمد باقر خوانساری از علمای قرن چهاردهم می گوید : (( کتاب سلیم اولین تألیف و تدوین در اسلام است که روایات را در آن جمع آوری کرده است )) . ( روضات الجنات : ج ٤ ص ٦٧ ) .

هجده . علّامه محدّث نوری می گوید : (( کتاب سلیم از اصول معروف است ، و اصحاب ما به آن کتاب اسناد              زیادی دارند )) . و نیز می گوید : کتاب معروف و مشهوری است که بزرگان محدّثین از آن نقل کرده اند )) . ( مستدرک الوسائل : ج ٣ ص ٧٣٣ . نفس الرحمان : ص ٥٦ ) .

نوزده : حاج ملّا هاشم خراسانی می گوید : (( کتاب سلیم که به ابان سپرده معروف است )) . (منتخب التواریخ : ص ٢١٠) .

بیست . محدّث بزرگ حاج سیّد عبّاس قمی می گوید : (( کتاب سلیم اولین کتابی است که بین شیعه ظاهر شده و بین محدّثین معروف است و شیخ کلینی و صدوق و دیگران بدان اعتماد کرده اند )) . ( الکنی و الالقاب : ج ٣ ص ٢٤٣ ) .

بیست و یک . علّامه مامقانی می گوید : (( کتاب سلیم در نهایت درجه اعتبار است )) . (تنقیح المقال : ج ٢ ص ٥٤ ) .

بیست و دو . سیّد حسین بن محمّد رضا بروجردی می گوید : (( سلیم از اولیاء اهل بیت علیهم السلام است و کتاب او از اصول است و بزرگان علما از آن روایت کرده اند ) . ( نخبة المقال : ص ٥٠ ) .

بیست و سه . میرزا محمّد علی مدرس خیابانی می گوید : (( کتاب سلیم کتابی معروف و از اصول چهارصد گانه مشهور است ، و اولین کتابی است که برای شیعه ظاهر شده ....و صدوق و کلینی و دیگر بزرگان از محدّثین بر آن اعتماد کامل نموده اند )) . (  ریحانة الادب : ج ٦ ص ٣٦٩ ) .

بیست و چهار . علّامه حاج آقا بزرگ تهرانی می گوید : (( اصل سلیم بن قیس از آن کتاب های اصل است که قبل از زمان امام صادق (ع) تألیف شده است )) . و نیز می گوید : (( کتاب سلیم از کتابهای اصول است و نزد شیعه و غیر شیعه مشهور است )) . ( الذریعة : ج ٢ ص ١٥٢ )

بیست و پنج . علّامه سید حسن صدر می گوید : (( سلیم کتاب مهم و گرانقدری دارد که مطالب آن را از علی (ع) و از سلمان و ابوذر و مقداد و عمّار و عده ای از بزرگان صحابه نقل کرده است )) . ( الشیعة و فنون الاسلام : ص ٦٨ ) .

بیست و شش . علّامه سیّد احمد صفائی خوانساری می گوید : (( کتاب سلیم از بزرگ ترین اصول قدیمی است که به صحّت آن حکم شده و بر ائمّه (ع) نیز عرضه شده و حکم به صحّت احادیث آن نموده اند )) . ( کشف الاستار : ج ٢ ص ١٣٠ ) .

بیست و هفت . علّامه امینی می گوید : (( کتاب سلیم از اصول مشهور و متداول از زمانهای قدیم است که نزد محدّثین شیعه و غیر شیعه و تاریخ نویسان مورد اعتماد است )) . ( الغدیر: ج ١ ص ١٩٥ ) .

بیست و هشت : علّامه سید صادق بحرالعلوم می گوید : (( بزرگان علما نسبت کتاب را به سلیم ثابت کرده اند و اینکه در نهایت اعتبار است و روایاتش صحیح و مورد وثوق است )) ( کتاب سلیم ( چاپ نجف ) : ص ١٥ ) .

بیست و نُه . علّامه مرعشی نجفی از قرن پانزدهم می گوید : (( کتاب سلیم از قدیمی ترین کتاب های شیعه و صحیح ترین آنها است ، بلکه بعضی غیر شیعه هم حکم به صحّت آن کرده اند )) . و نیز می گوید : (( کتاب سلیم کتابی است معروف و چاپ و منتشر شده ، و نزد ما و اکثر غیر شیعه مورد اعتماد است و از طرف ائمّه علیهم السلام نیز مورد تأیید قرار گرفته است )) . ( احقاق الحق : ج ١ ص ٥٥ و ج ٢ ص ٤٢١ ) .

اینها گواهی عدّه ای از محقّقین بزرگ درباره اعتبار کتاب سلیم و صحّت نسبت آن به مؤلّفش بود . آنچه در این بخش ذکر شد کلمات صریح علما بود ، در حالیکه بسیاری از بزرگان علما بحثهای مفصّلی در اعتبار کتاب آورده اند و آن را به اثبات رسانده اند . در این راستا بیش از پنجاه کتاب رجالی و حدیثی و تاریخی ، مطالبی درباره خود سلیم آورده اند که به ذکر آدرس بعضی از آنها اکتفا می شود :

 

شیخ برقی در رجال : ص ٤ .

شیخ کشی در رجال : ج ١ ص ٢٢١ ح ١٦٧ .

ابن قتیبه در معارف : ص ٣٤١ .

علّامه حلّی در خلاصة الاقوال : ص ٨٣ و ١٩٢ .

میرداماد در تعلیقه بر اصول کافی : ص ١٤٥ .

میرمحمد اشرف در فضائل السادات : ص ٢٨٤ .

علّامه مجلسی در بحارالانوار : ج ٥٣ ، ص ١٢٢ .

سیّد خوانساری در روضات الجنات : ج ٤ ص ٦٥ و ٧٣ ، و ج ٧ ص ١٢٩ .

علّامه سید امین عاملی در اعیان الشیعة : ج ٣٥ ص ٢٩٣ .

محقّق خیابانی در ریحانة الادب : ج ٦ ، ص ٣٦٩ .

علّامه امینی در الغدیر : ج ١ ص ٦٦ و ١٦٣ ج ٢ ص ٣٤ .

آیة الله خوئی در معجم رجال الحدیث : ج ٨ ص ٢٢٠ .

......................................

منبع : کتاب اسرار آل محمّد علیهم السلام ( کتاب سلیم بن قیس هلالی ) - تألیف ابوصادق سلیم بن قیس هلالی عامری کوفی ؛ ترجمه اسماعیل انصاری زنجانی خوئینی .

 

 





برچسب ها: ,,,,,,,,,
موضوعات
احکام خمس
غدیر کامل ترین پیام
زندگینامه چهارده معصوم
مهدویت
Imam Hussain
تاریخ اسلام
سخنرانی و روضه مرحوم کافی
LETTER FOR YOU
آخرین مطالب
محبوب ترین ها
آرشیو مطالب
پیوند ها
وصیت نامه شهدا
امکانات جانبی
آمار وبلاگ
بازديد امروز : 59
افراد آنلاين : 2
بازديد ديروز : 81
بازديد ماه : 782
بازديد سال : 11249
کل بازديدها : 43022
مجموع اعضا : 3
تعداد مطالب : 248
تعداد نظرات : 6