X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد

یورو و دلار paypal
آسمانی ها - آرشیو 1393/3
آسمانی ها - آرشیو 1393/3
<-Description->
1 2 3 4 5 نسخه قابل چاپ
نوشته شده در تاریخ 20 خرداد 1393 توسط گمنام

بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه همام در صفات مؤمنین

سؤال همام و امتناع امیرالمؤمنین (ع) از جواب

ابان بن عیاش از سلیم نقل می کند که گفت : مردی از اصحاب امیرالمؤمنین (ع) -که به او ((همام)) گفته می شد و عابد و اهل تلاش و کوشش در عبادت بود -برخاست و عرض کرد : یا امیرالمؤمنین، مؤمنین را برایم بگونه ای توصیف کن که گویا به آنان نگاه می کنم. امیرالمؤمنین (ع) از جواب او تعلّل ورزید و فرمود : ای همّام، از خدا بترس و نیکی کن، چون خدا با کسانی است که تقوی پیشه کنند و کسانی که نیکو کار باشند.

همّام عرض کرد : به حق خدایی که تو را گرامی داشته و مخصوص گردانیده و به تو بخشش کرده است و با آنچه به تو داده تو را فضیلت داده، از تو میخواهم که آنان را برایم توصیف کنی.

امیرالمؤمنین (ع) به پا ایستاد و حمد و ثنای الهی به جا آورد و بر پیامبر (ص) و اهل بیتش صلوات فرستاد، و سپس فرمود :

غنا و امن خداوند از اطاعت و معصیت مردم

اما بعد، خداوند هنگامی که مخلوقات را خلق کرد از اطاعت آنان مستغنی و از معصیتشان در امان بود، چراکه معصیت کسانی که از او سرپیچی کنند به او ضرر نمی رساند و اطاعت کسانی که او را اطاعت کنند به او نفعی ندارد.

خداوند نیاز های زندگی را بین آنان قسمت کرده و آنان را در مواضعشان از دنیا قرار داده است. آدم را به زمین فرو فرستاد به خاطر عقوبت کاری که انجام داد، آنجا که خداوند او را نهی کرد و او مخالفت نمود و او را امر کرد و او سرپیچی کرد.

رفتار مؤمنین در دنیا

مؤمنین در دنیا اهل فضائلند. گفتارشان درستی، پوشش آنها میانه روی، روش آنان تواضع است. در مقابل خداوند با اطاعت خضوع کرده اند، و با چشم پوشی از آنچه خداوند بر آنان حرام کرده پیش رفته اند و گوشهای خود را به علم سپرده اند.

نفس آنان در بَلا همانگونه است که در حال آسایشند، و این به خاطر رضایت از خداوند در قضا و قدر اوست.

اگر نبود اَجَلهایی که خداوند برای آنان نوشته است ارواح آنان یک چشم بر هم زدن در بدنهایشان قرار نمی گرفت و این به خاطر اشتیاق به ثواب و ترس از عقاب است.خالق در نظر آنان بزرگ و غیر او در نظر آنان کوچک است.

دیدگاه مؤمنین از بهشت و جهنم

آنان نسبت به بهشت همچون کسی هستند که آن را دیده است و گویی در آنند و نعمت داده می شوند، و نسبت به جهنّم همچون کسی هستند که آنرا دیده باشد، و گویی در آن عذاب می شوند.

قلوب آنان محزون، اطراف آنان محل امن، بدنهایشان لاغر، حوائجشان سبک، نفسهایشان عفیف، کمکشان به اسلام عظیم است.

ایام کوتاهی صبر کرده اند که پشت سر آن راحتی طولانی خواهد بود، تجارت سود دهنده ای که پروردگاری کریم برای آنان فراهم کرده است. دنیا آنان را می خواهد ولی آنان او را نمی خواهند. دنیا در طلب آنان می آید ولی آن را عاجز می کنند.

مؤمنین و تلاوت قرآن

شبها قدم های خود را کنار یکدیگر قرار می دهند در حالیکه اجزاء قرآن را تلاوت می کنند، و آن را به گونه ای تلاوت می کنند که خود را با آن محزون می نمایند، و دوای دردشان را از آن جستجو می کنند، و احزانشان از گریه بر گناهانشان و درد جراحت اعضای باطنشان به هیجان می آید.

هرگاه آیه ای را مرور کنند که در آن تشویق باشد با طمع به آن اعتماد می کنند، و نفسشان از روی شوق به آن روی می آورد. چنین گمان دارند که آن آیه در برابر چشمان ایشان است و کمر خود را محکم می بندند و خداوند جبّارِ عظیمی را تمجید می کنند. پیشانی ها و دستها و زانو ها و انتهای قدمهایشان را بر زمین می نهند ( کنایه از حالت سجده)، اشکشان بر گونه هایشان جاری می شود، و برای آزادی از آتش صدای خود را به تضرّع و زاری به درگاه خداوند بلند می کنند.

هرگاه به آیه ای که در آن ترساندن است برخورد کنند گوش و چشم قلبشان به آن                  می سپارند و پوستشان جمع می شود و قلبشان از آن به ترس در می آید، و چنین می پندارند که صدای جهنّم و شعله ها و نعره های وحشتناک آن در بیخ گوششان است.

یاد مرگ در مؤمنین

اما روزها، آنان اهل بردباری، اهل علم، نیکوکاران و با تقوایان هستند. ترس ، آنان را مانند تیر نتراشیده کرده است. وقتی کسی نگاهشان می کند آنان را مریض می پندارد در حالیکه مرضی ندارند، یا گمان می کند عقل خود را از دست داده اند، بلی مسئله بزرگی اینان را مشغول کرده است.

آنگاه که عظمت خداوند و قوّت سلطه او را به یاد می آورند به اضافه آنچه از یاد مرگ و مسیر های هولناک قیامت که با آن مشغولند، این مطالب قلبهایشان را به وحشت انداخته و فکرشان را بر هم می زند و عقلهاشان را دچار فراموشی می کند، و پوستشان از یاد آن جمع می شود.

و آنگاه که حال خود را باز یافتند هرچه زود تر با اعمال پاکیزه به سوی خداوند روی می کنند. برای خداوند به عمل کم راضی نمی شوند و عمل بسیار را برای او زیاد نمی بینند.

فرار مؤمنین از تعریف دیگران

آنان خود را متّهم می دانند ( خود را خوب نمی دانند و خود پسند نیستند) و از اعمالشان ترس دارند. اگر کسی یکی از آنان را به پاکی یاد کند از آنچه می گویند می ترسد و با خود می گوید : (( من بهتر از دیگران خود را می شناسم، و پروردگارم مرا بهتر از دیگران می شناسد. پروردگارا مرا به آنچه می گویند مؤاخذه مفرما، و مرا بهتر از آنچه گمان می کنند قرار بده، آنچه را مردم نمی دانند بر من ببخش، تو عالم به غیبها و پوشاننده عیبها هستی)).

علامات ظاهری مؤمن

از علامات هر کدام از مؤمنین این است که در آنان می بینی : قوّت در دین، عاقلانه فکر کردن هنگام نرمی، ایمان به همراه یقین، حرص بر علم، فهم همراه فقه، علم همراه حلم، دلسوزی در خرج کردن زیرکی همراه با مدارا، میانه روی در حالت استغنا، خشوع در عبادت، تحمّل در فقر، صبر در زمان شدّت، و رحم در آنچه برایش سختی می کِشند ( جمله (( و رحمة للمجهود)) به این صورت معنی شد)، عطا در حق، مدارا در کسب، پاکی در حلال ( ظاهرا به این معنی است که در کسبهای حلال هم به مجرد حلال بودن اکتفا نمی کند و به پاکی آن تأکید میورزد)، نشاط در هدایت، گناه دانستن و دوری از طمع، نیکی همراه با استقامت، و خود داری هنگام شهوت.

علامات باطنی مؤمن

مدح و ثنای کسی که او را نمی شناسد مؤمن را مغرور نمی کند و بررسی اعمالش را رها نمی کند. خود را در عمل مقصّر می بیند و اعمال صالح انجام می دهد. او کسی است که روز را به پایان می برد در حالیکه همّتش شکر است و روز را شروع می کند در حالیکه شغلش ذکر است. با حالت حَذَر شب را به صبح می رساند. با سرور صبح می کند. بر حذر از آنچه بر حذر داشته شده، و خوش حال به خاطر آنچه از فضل و رحمت به او رسیده است.

اگر نفسش در آنچه برایش ناخوشایند است بر او فشار بیاورد، خواسته او را در آنچه باعث خوشحالی اوست به او نمی دهد. سرور او در چیزی است که همیشگی و طولانی است، و نور چشمش در چیزی است که از بین نمی رود. رغبت او در آن است که باقی می ماند، و زهد او در آن چیزی است که فانی می گردد.

صبر و خودداری مؤمن

او حلم را با علم، و علم را با عقل ممزوج می کند. او را می بینی که کسالتش دور، نشاطش دائمی، آرزوهایش نزدیک، لغزش هایش کم، اجلش را منتظر، قلبش خاشع، نفسش قانع، جهلش ناپیدا، کارش سهل، نسبت به حفظ دینش سخت گیر، شهوتش مرده، غضبش فرو برده، اخلاقش سالم، همسایه اش از او در امان، تکبّر او ضعیف، به آنچه برایش مقدّر شده قانع، صبرش متین، کارش با حکمت، و ذکرش بسیار است.

آنچه را که دوستان، او را در آن امانت دار دانسته اند برای کسی نقل نمی کند، و شهادت دادن را حتّی برای دشمنان کتمان نمی کند، و چیزی از حق را به عنوان ریا انجام نمی دهد و از خجالت هم حق را ترک نمی کند. از او خیر آرزو می شود و مردم از شرّ او در امان اند.

از کسی که به او ظلم کند گذشت می نماید، و هرکس او را محروم کند به او عطا می نماید، و هرکس از او قطع کند با او وصل می کند. بردباری از او دور نمی شود، و در آنچه مورد شک او است عجله نمی کند، و در آنچه برایش روشن است دقّت می کند. جهلش دور، سخنش نرم، کار منکر او ناپیدا   کار نیک او معروف، سخن او راست، کار او نیکو است. خیر او می آید و شر او می رود.

او در لرزش های زندگی با وقار، در ناراحتی ها صبر، و در حال آسایش شکرگذار است.

کیفیت ارتباط مؤمن با مردم

مؤمن بر کسی که مورد بغض او است ظلم نمی کند ( به خاطر بغض از حد خود تجاوز نمی کند و نسبت به مبغوض خود ظلم روا نمی دارد)، و در آنچه دوست می دارد مرتکب گناه نمی شود، و آنچه مال او نیست ادّعا نمی کند، و حقّی که برای اوست انکار نمی کند. قبل از آنکه بر علیه او درباره    حقّی شهادت داده شود به آن اعتراف می کند.

آنچه را برای حفاظت به او سپرده اند ضایع نمی کند، و با القاب بد با دیگران مقابله نمی کند، و به حقّ کسی تجاوز نمی نماید، به حسد اقدام نمی کند و به همسایه ضرر نمی رساند و در مصائب شماتت نمی کند.

امانتها را ادا می کند. به نماز ها سرعت می ورزد. از اقدام به منکرات سستی می کند. امر به معروف و نهی از منکر انجام می دهد. در کارها با جهل وارد نمی شود، و به خاطر عجز از حق خارج نمی شود.

اگر ساکت باشد، سکوت او را غمناک نمی کند، و اگر سخن بگوید خطا نمی گوید، و اگر بخندد صدایش را بلند نمی کند. به آنچه برایش مقدّر شده قانع است. غیظ او را از خود بی خود نمی کند و هوای نفس بر او غالب نمی شود. بخل او را مقهور خود نمی کند و در آنچه مال او نیست طمع نمی کند.

با مردم رفت و آمد می کند تا بیاموزد، و سکوت اختیار می کند تا سالم بماند، و سؤال می کند تا بفهمد، و تجارت می کند تا غنیمت بدست آورد، و جستجو می کند تا علم پیدا کند.

در جای خیر سکوت نمی کند تا به آن افتخار کند، و نه برای این سخن می گوید که بر غیر خود تحمیل کند.

نفْس او از دستش در سختی است و مردم از دست او در راحتی هستند. نفْس خود را برای آخرتش به زحمت انداخته ، و مردم را از خود راحت کرده است. اگر بر او ظلم شود صبر می کند تا خدا برایش انتقام بگیرد.

دوری او از کسی که از او دوری می جوید به عنوان زهد و دور نگه داشتن خود از گناه است، و نزدیکی اش به کسی که به او نزدیک می شود نرمی و رحمت است. دوری او به عنوان تکبّر و بزرگی فروختن نیست، و نزدیکی اش به عنوان حیله و مکر نیست. او به کسانی از اهل خیر که قبل از او بوده اند اقتدا می کند، و مورد اقتدا برای کسانی از اهل خیر است که بعد از او می آیند.

تأثیر خطبه امیرالمؤمنین (ع) در همام

سلیم می گوید : همام صیحه ای زد و از حال رفت و بر زمین افتاد. امیرالمؤمنین (ع) فرمود :               (( به خدا قسم از این مطلب بر او می ترسیدم))، و نیز فرمود : (( موعضه های رسا به اهلش این چنین اثر می کند)).

یک نفر به حضرت عرض کرد : یا امیرالمؤمنین (ع) شما چرا این کار را کردید ( شما که میدانستید همام چنین عکس العملی خواهد داشت چرا به توصیف مؤمنین پرداختید)؟

حضرت فرمود : هرکس اجلی دارد که از آن رد نمی شود و سببی برای هرکس وجود دارد که از آن تجاوز نمی کند. تو آرام باش و سخن خود را تکرار مکن، که شیطان این سخن را بر زبانت جاری کرد.

سپس ((همام)) سر بلند کرد و فریاد کشید و از دنیا رفت. خدا او را رحمت کند.

____________________________

روایت از کتاب سلیم :

بحار : ج 67ص 345

روایت از غیر سلیم :

کافی : ج 2ص 226

امالی صدوق : مجلس 84ح 2

صفات الشیعه (صدوق) : ص 60ح 35

نهج البلاغة : ص 303خطبه 191

تحف العقول : ص 107

کنز الفوائد کراجکی : ص 31

تذکرة الخواص : ص 138

مطالب السؤول : ج 1ص 151

..................................................

منبع : کتاب اسرار آل محمّد علیهم السلام ( کتاب سلیم بن قیس هلالی ) - تألیف ابوصادق سلیم بن قیس هلالی عامری کوفی ؛ ترجمه اسماعیل انصاری زنجانی خوئینی .





برچسب ها:
موضوعات
احکام خمس
غدیر کامل ترین پیام
زندگینامه چهارده معصوم
مهدویت
Imam Hussain
تاریخ اسلام
سخنرانی و روضه مرحوم کافی
LETTER FOR YOU
آخرین مطالب
محبوب ترین ها
آرشیو مطالب
پیوند ها
وصیت نامه شهدا
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
آمار وبلاگ
بازديد امروز : 51
افراد آنلاين : 3
بازديد ديروز : 179
بازديد ماه : 50
بازديد سال : 19281
کل بازديدها : 51054
مجموع اعضا : 3
تعداد مطالب : 248
تعداد نظرات : 6