خمس پس انداز مسکن
9 مرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش. آیا به پولی که به جهت گرفتن وام مسکن، در بانک گذاشته می شود و چندین سال از آن می گذرد، خمس تعلق می گیرد؟
آیات عظام امام (ره)،تبریزی،امام خامنه ای،سیستانی،مکارم و وحید: آری، خمس دارد. 1
آیات عظام امام (ره)،تبریزی،امام خامنه ای،سیستانی،مکارم و وحید: آری، خمس دارد. 1
آیات عظام بهجت، فاضل و نوری: اگر برای تهیه خانه مورد نیاز، راهی جز این ندارد، به پول پس انداز شده خمس تعلق نمی گیرد. 2
آیة الله صافی: اگر خانه مسکونی در حال حاضر مورد نیاز او و در شأنش باشد و راهی جز طریق مذکور ندارد، به آن خمس تعلق نمی گیرد. 3
تبصره. مراجعی که معتقدند پول مذبور خمس ندارد، فرموده اند: چنانچه در آینده، صرف خرید منزل نشود، خمس آن را باید بدهد.
خمس پس انداز
پرسش. آیا پولی که در حساب بانک برای قرعه کشی وجود دارد، خمس دارد؟
همه مراجع: چنانچه از درآمد کسب تهیه شده و سال خمسی از آن گذشته باشد، خمس دارد. 4
تبصره. بر اساس نظر کسانی که معتقدند به ((هدیه)) خمس تعلق می گیرد، با مبلغ پس انداز شده، چنانچه از راه هدیه به دست آمده باشد، باید سر سال خمس آن پرداخته شود.
پرسش. آیا به پولی که برای خرید وسایل ضروری زندگی ذخیره می شود، خمس تعلق می گیرد؟
آیات عظام امام (ره)، تبریزی، سیستانی، مکارم و وحید: چنانچه سال خمسی از آن بگذرد، خمس دارد. 5
آیة الله بهجت: اگر بدون پس انداز کردن، نمی توانند وسایل مورد نیاز خود را در آینده تهیه کنند؛ چنانچه پس انداز کوتاه مدت (مثلاً تا سه سال) باشد، خمس ندارد. 6
آیات عظام فاضل و نوری: اگر بدون پس انداز کردن، نمی توانند وسایل مورد نیاز خود را در آینده تهیه کنند، خمس ندارد. 7
آیة الله امام خامنه ای: اگر برای تهیه وسایل مورد نیاز در آینده نزدیک (مثلاً تا سه ماه پس از سال خمسی) پس انداز شده باشد و با پرداخت خمس آن نتواند آنها را تهیه کند، خمس ندارد. 8
آیة الله صافی: اگر هم اکنون به آن وسیله نیاز دارد و تهیه آن بدون پس انداز در مدت چند سال ممکن نباشد، خمس ندارد. 9
تبصره. چنانچه در آینده با پس انداز خود، لوازم مورد نیاز خویش را تهیه نکند، باید خمس آن را بدهد.
پرسش. اگر از روی قناعت (مقداری از درآمد خود را) پس انداز کنیم، آیا به آن خمس تعلق می گیرد؟
همه مراجع: آری، چنانچه سال خمسی از آن بگذرد، خمس دارد. 10
مکارم، استفتاءات، ج 2، س 533؛ تبریزی،
استفتاءات، س 889؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 908؛ سیستانی، sistani.org، خمس، ش 10؛ دفتر: امام (ره) و وحید.فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 677؛ بهجت، توضیح المسائل، م 1391؛ نوری،
استفتاءات، ج 2، س 328.صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 706.توضیح المسائل مراجع، م 1752؛ نوری، توضیح المسائل، م 1748؛ وحید، توضیح المسائل، م 1760؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 954.امام (ره)، استفتاءات، ج 1، س 24؛ تبریزی، استفتاءات، س 856؛ سیستانی، sistani.org، خمس، ش 8؛ مکارم استفتاءات، ج 2، س 516؛ دفتر، وحید.بهجت، توضیح المسائل، م 1391.فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 748؛ نوری، استفتاءات، ج 2، س 330.امام خامنه ای، اجوبة، س 860 و 987.صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 738.توضیح المسائل مراجع، ج 2، م 1756؛ نوری، توضیح المسائل، م 752 و وحید، توضیح المسائل، م 1764، امام خامنه ای، اجوبة، س 955.
استفتاءات، س 889؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 908؛ سیستانی، sistani.org، خمس، ش 10؛ دفتر: امام (ره) و وحید.فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 677؛ بهجت، توضیح المسائل، م 1391؛ نوری،
استفتاءات، ج 2، س 328.صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 706.توضیح المسائل مراجع، م 1752؛ نوری، توضیح المسائل، م 1748؛ وحید، توضیح المسائل، م 1760؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 954.امام (ره)، استفتاءات، ج 1، س 24؛ تبریزی، استفتاءات، س 856؛ سیستانی، sistani.org، خمس، ش 8؛ مکارم استفتاءات، ج 2، س 516؛ دفتر، وحید.بهجت، توضیح المسائل، م 1391.فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 748؛ نوری، استفتاءات، ج 2، س 330.امام خامنه ای، اجوبة، س 860 و 987.صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 738.توضیح المسائل مراجع، ج 2، م 1756؛ نوری، توضیح المسائل، م 752 و وحید، توضیح المسائل، م 1764، امام خامنه ای، اجوبة، س 955.
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس پس انداز مسکن
خمس مهریه
9 مرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
خمس مهریه
پرسش. آیا مهریه زن خمس دارد؟
پرسش. آیا مهریه زن خمس دارد؟
همه مراجع (به جز آیت الله بهجت): خیر.1
آیت الله بهجت: چنانچه از مخارج سال زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب خمس دارد. 2
خمس ارث
خمس ارث
پرسش. ارثی که از خویشان نزدیک (مانند پدر، مادر و همسر) به انسان می رسد، خمس دارد؟
همه مراجع: خیر. 3
پرسش. اگر قیمت روز چیزی که انسان به ارث برده، افزایش یابد و آن را بفروشد، آیا به مقدار اقزوده خمس تعلق می گیرد؟
پرسش. اگر قیمت روز چیزی که انسان به ارث برده، افزایش یابد و آن را بفروشد، آیا به مقدار اقزوده خمس تعلق می گیرد؟
همه مراجع(به جز فاضل، مکارم و صافی): خمس ندارد. 4آیة الله فاضل: مقدار افزوده، جزء درآمد سال شمرده می شود و چنانچه تا سر سال زیاد بیاید، بنابر بر احتیاط خمس آن را بدهد. 5آیات عظام مکارم و صافی: مقدار افزوده، جزء درآمد سال فروش شمرده می شود و چنانچه تا سر سال زیاد بیاید،باید خمس آن را بدهد. 6
پرسش. اگر ارثیه را به قصد تجارت و افزایش ارزش آن نگه دارد، آیا به ترقی قیمت آن پس از فروش خمس تعلق می گیرد؟
همه مراجع: آری 7
توضیح المسائل مراجع، م 1754؛ نوری، توضیح المسائل، م 1750؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 861؛ وحید، توضیح المسائل، م 1762.بهجت، توضیح المسائل، م 1378.توضیح المسائل مراجع، م 1754، نوری، توضیح المسائل، م 1750، امام خامنه ای، اجوبة، س 858 و وحید، توضیح المسائل، م 1762.امام، استفتاءات، ج 1، س 87؛ تبریزی، استفتاءات، س 967؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 858؛ نوری، استفتاءات، ج 2، س 360؛ وحید، توضیح المسائل، م 1778؛بهجت، وسیلة النجاة، م 1380.فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 859.صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 684؛ مکارم، توضیح المسائل، م 1492.نوری، استفتاءات، ج 2، س 360؛ امام خامنه ای، اجوبة، س 858؛ تبریزی، التعلیقة علی منهاج الصالحین، م 1213؛ صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 684؛ مکارم، توضیح المسائل، م 1492؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 859؛ تحریر، ج 2، م 8؛ وسیلة النجاة، ج 1، م 1380؛ سیستانی، منهاج الصالحین، م 1213؛ وحید، توضیح المسائل، م 1778.
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس مهریه
خمس پول تو جیبی
9 مرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش. آیا به پولی که پدر و مادر جهت تأمین مخارج تحصیل به فرزندان می پردازند،خمس تعلق می گیرد؟
آیات عظام امام (ره)،رهبر معظم انقلاب و نوری: چنانه به فرزندان ببخشند،خمس ندارد.1آیات عظام بهجت، فاضل و مکارم: اگر به فرزندان ببخشند و تا سر سال خمسی زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهند. 2 آیات عظام تبریزی و وحید: اگر به فرزندان ببخشند و مال زیادی باشد که از مخارج سال زیاد بیاید، خمس دارد. 3 آیات عظام سیستانی و صافی: اگر به فرزندان ببخشند و تا سر سال خمسی زیاد بیاید، خمس دارد. 4
تبصره.
آیات عظام امام (ره)،رهبر معظم انقلاب و نوری: چنانه به فرزندان ببخشند،خمس ندارد.1آیات عظام بهجت، فاضل و مکارم: اگر به فرزندان ببخشند و تا سر سال خمسی زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهند. 2 آیات عظام تبریزی و وحید: اگر به فرزندان ببخشند و مال زیادی باشد که از مخارج سال زیاد بیاید، خمس دارد. 3 آیات عظام سیستانی و صافی: اگر به فرزندان ببخشند و تا سر سال خمسی زیاد بیاید، خمس دارد. 4
تبصره.
پولی که پدر و مادر به فرزندان خود می دهند، نوعاً به صورت بخشش است. از این رو حکم هدیه را دارد و اگر به آنها تملیک نکنند، هر مقدار از آنها تا سر سال زیاد بیاید، بر پدر و مادر است که خمس آن را بدهند. 5توضیح المسائل مراجع،م 1753 ،خامنه ای، اجوبة، س 850؛ نوری، توضیح المسائل، م 1749.همان، م 1753تبریزی، استفتائات، س 812؛ وحید، توضیح المسائل، م 1761.توضیح المسائل مراجع، م 1753.توضیح المسائل مراجع، م 1775، نوری، توضیح المسائل، م 1771؛ خامنه ای، اجوبة، س 900؛ وحید، توضیح المسائل، م 1783.
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس پول تو جیبی
خمس و پیروان ادیان
6 مرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
خمس و پیروان ادیان
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس و پیروان ادیان
پرسش. کسی که به دادن خمس عقیده ندارد (مانند پیروان ادیان و مذاهب غیر شیعه) مالی به من هدیه می کند، آیا باید خمس آن را بدهم؟
همه مراجع به جز (آیت الله بهجت): خیر. 1آیت الله بهجت: اگر به مال هدیه شده خمس تعلق گرفته،در صورتی که معاشرت و تعامل با آنان به حد ضرورت برسد، تصرف در آن جایز است.2
خمس عیدی دولت
خمس عیدی دولت
پرسش. آیا عیدی و پاداشی که دولت به کارمندان می دهد و به صورت پول نقد یا سکه طلا است،خمس تعلق می گیرد؟
آیات عظامام (ره) و امام خامنه ای (حفظه الله): خیر،خمس ندارد. 3 آیات عظام بهجت و فاضل: چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهد. 4آیات عظام تبریزی،سیستانی،صافی،مکارم و وحید: چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید،خمس دارد. 5آیت الله نوری: اگر به عنوان هبه باشد،خمس ندارد. 6
تبصره. برخی از مراجع عیدی و پاداش دولت را جزء درآمد قلمداد می کنند و عده ای آن را هدیه می دانند.
آیات عظامام (ره) و امام خامنه ای (حفظه الله): خیر،خمس ندارد. 3 آیات عظام بهجت و فاضل: چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهد. 4آیات عظام تبریزی،سیستانی،صافی،مکارم و وحید: چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید،خمس دارد. 5آیت الله نوری: اگر به عنوان هبه باشد،خمس ندارد. 6
تبصره. برخی از مراجع عیدی و پاداش دولت را جزء درآمد قلمداد می کنند و عده ای آن را هدیه می دانند.
توضیح المسائل مراجع،م 1764؛نوری،توضیح المسائل،م 1760؛ وحید،توضیح المسائل،م 1772 و دفتر: امام خامنه ای.بهجت،وسیلة النجاة،ج 1، م 1422.امام،استفتائات ج 1 س 191 و امام خامنه ای، اجوبة، س 862دفتر: آیات عظام بهجت و فاضل.تبریزی،استفتائات،س 829؛ سیستانی،منهاج الصالحین،کتاب الخمس،السابع؛ دفتر: آیات عظام مکارم و وحید.دفتر:آیت الله نوری.
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس و پیروان ادیان
خمس سوغاتی
26 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش.آیا سوغاتی که برایمان می آورند،خمس دارد؟
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس سوغاتی
آیات عظام امام،خامنه ای،نوری: خیر خمس ندارد.1آیات عظام بهجت،تبریزی،سیستانی،صافی،فاضل،مکارم و وحید: چنانچه تا قبل از سال خمسی استفاده شود،خمس ندارد.
تبصره. سوغاتی حکم هدیه را دارد.
_______________________________________
توضیح المسائل مراجع،م 1753؛خامنه ای،اجوبة،س 850؛نوری،توشیح المسائل،م 1749توضیح المسائل مراجع،م 1753؛وحید،توضیح المسائل،م 1761.
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس سوغاتی
خمس جایزه
24 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش. آیا جواز بانکی،چنانچه یکسال از آن بگذرد،خمس دارد؟
امام خمینی،تحریرالوسیلة،ج1،کتاب الخمس،الخامس و خامنه ای،اجوبة،س 851.فاضل،العروة الوثقی مع تعلیقات،ج2،کتاب الخمس،السابع؛بهجت،توضیح المسائل،م 1377؛مکارم،استفتاءات،ج2،س 534.تبریزی،استفتائات،س 819؛دفتر وحید.توضیح المسائل،جوایز بانک،م 24؛منهاج الصالحین،باب الخمس،السابع.صافی،جامع الاحکام،ج1،س 631.نوری،استفتائات،ج2،س 350.خامنه ای،اجوبة،س 851؛نوری،استفتائات،ج 2 س 355؛دفتر:امام.فاضل،العروة الوثقی مع تعلیقات،ج 2،کتاب الخمس،السابع؛مکارم،استفتائات،ج 2،س 534؛ بهجت،توضیح المسائل، م 1377.تبریزی،استفتائات،س 819؛وحید، توضیح المسائل،1761سیستانی،منهاج الصالحین،کتاب الخمس،السابع؛صافی،جامع الاحکام،ج 1،س 631
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس جایزه
آیات عظام امام و خامنه ای:جایزه،خمس ندارد1
آیات عظام بهجت،فاضل و مکارم:بنابر احتیاط واجب،خمس آن را بدهند2
آیات عظام تبریزی و وحید:اگر مال کم ارزشی باشد که نوعاً تا آخر سال مصرف می شود،خمس ندارد و در غیر این صورت خمس دارد3
آیت الله سیستانی:می تواند نصف آن را تملک کند؛به شرط آنکه نصف دیگر را به فقیر متدین صدقه بدهد و چنانچه تا سر سال خمسی از آن نصف زیاد آمد،باید خمس آن را بدهد4
آیت الله صافی:خمس دارد5
آیت الله نوری:اگر به عنوان هدیه باشد،خمس ندارد6
تبصره. جایزه بانکی نوعی بخشش محسوب می شود
پرسش. آیا به جوایز مسابقات ورزشی و قرآنی،خمس تعلق می گیرد؟
آیات عظام امام،خامنه ای و نوری: خیر خمس ندارد7 آیات عظام بهجت،فاضل و مکارم: بنابر احتیاط واجب خمس آن را بدهند.8آیات عظام تبریزی و وحید: اگر مال کم ارزشی باشد که نوعاً تا آخر سال مصرف می شود،خمس ندارد و در غیر این صورت خمس دارد9آیات عظام سیستانی و صافی: خمس دارد.10
تبصره 1: فرض مسأله جایی است که یکسال از آن بگذرد و در مؤونه صرف نشود.
تبصره 2: جوایز مسابقات نوعی بخشش محسوب می شود
_______________________________________
امام خمینی،تحریرالوسیلة،ج1،کتاب الخمس،الخامس و خامنه ای،اجوبة،س 851.فاضل،العروة الوثقی مع تعلیقات،ج2،کتاب الخمس،السابع؛بهجت،توضیح المسائل،م 1377؛مکارم،استفتاءات،ج2،س 534.تبریزی،استفتائات،س 819؛دفتر وحید.توضیح المسائل،جوایز بانک،م 24؛منهاج الصالحین،باب الخمس،السابع.صافی،جامع الاحکام،ج1،س 631.نوری،استفتائات،ج2،س 350.خامنه ای،اجوبة،س 851؛نوری،استفتائات،ج 2 س 355؛دفتر:امام.فاضل،العروة الوثقی مع تعلیقات،ج 2،کتاب الخمس،السابع؛مکارم،استفتائات،ج 2،س 534؛ بهجت،توضیح المسائل، م 1377.تبریزی،استفتائات،س 819؛وحید، توضیح المسائل،1761سیستانی،منهاج الصالحین،کتاب الخمس،السابع؛صافی،جامع الاحکام،ج 1،س 631
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس جایزه
خمس سپرده گذاری
18 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش. آیا به پولی که در بانک سپرده گذاری شده و از درآمد (سود) آن ارتزاق می شود،خمس تعلق می گیرد؟
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس سپرده گذاری
آیات عظام امام خمینی (ره)،آیت الله سیستانی،آیت الله فاضل و آیت الله مکارم: اگر پول سپرده گذاری از درآمد کسب باشد،خمس دارد. [اما در صرتی که] با پرداخت خمس (هرچند به صورت اقساط) نتواند زندگی خود را اداره کند،خمس ندارد.1
آیات عظام بهجت،تبریزی و نوری:اگر از درآمد کسب باشد،آن مقدار از پول سپرده که اداره زندگی به آن بستگی دارد،خمس ندارد،ولی به مقدار بیش از آن،خمس تعلق می گیرد.2
آیات عظام خامنه ای،صافی و وحید: اگر پول سپرده گذاری از درآمد کسب باشد،خمس دارد و چنانچه نمی تواند با پرداخت خمس آن امرار معاش کند،می تواند با حاکم شرع دستگردان نماید.3تبصره 1. به سود حاصل از آن خمس تعلق می گیرد.تبصره 2. پول سپرده گذاری نوعی سرمایه گذاری،محسوب می شود.تبصره 3. اگر پول سپرده گذاری از راه هدیه،جایزه و مانند آن بدست آمده باشد،حکم اصل را دارد.
العروة الوثقی،ج 2،م 59؛مسائل،ج 1،س 708؛مکارم،استفتائات،ج 2،س 543؛سیستانی،المسائل المنتخبه،م 588،منهاج الصالحین،ج 1،م 1213نوری،اسفتائات،ج 1، س 271،تعلیقه تبریزی،استفتائات،س 948 و بهجت،توضیح المسائل،م 1401.دفتر:امام خامنه ای،آیت الله صافی و آیت الله وحید.
آیات عظام بهجت،تبریزی و نوری:اگر از درآمد کسب باشد،آن مقدار از پول سپرده که اداره زندگی به آن بستگی دارد،خمس ندارد،ولی به مقدار بیش از آن،خمس تعلق می گیرد.2
آیات عظام خامنه ای،صافی و وحید: اگر پول سپرده گذاری از درآمد کسب باشد،خمس دارد و چنانچه نمی تواند با پرداخت خمس آن امرار معاش کند،می تواند با حاکم شرع دستگردان نماید.3تبصره 1. به سود حاصل از آن خمس تعلق می گیرد.تبصره 2. پول سپرده گذاری نوعی سرمایه گذاری،محسوب می شود.تبصره 3. اگر پول سپرده گذاری از راه هدیه،جایزه و مانند آن بدست آمده باشد،حکم اصل را دارد.
_______________________________________
العروة الوثقی،ج 2،م 59؛مسائل،ج 1،س 708؛مکارم،استفتائات،ج 2،س 543؛سیستانی،المسائل المنتخبه،م 588،منهاج الصالحین،ج 1،م 1213نوری،اسفتائات،ج 1، س 271،تعلیقه تبریزی،استفتائات،س 948 و بهجت،توضیح المسائل،م 1401.دفتر:امام خامنه ای،آیت الله صافی و آیت الله وحید.
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
طبق نظر مراجع تقلید
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس سپرده گذاری
مبدأ سال خمسی
16 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش.شخص از چه زمانی باید سال خمسی داشته باشد؟
امام،استفتائات،ج 1،س 135؛آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 995؛آیت الله فاضل،جامع المسائل،ج 1 س 806 و 814؛آیت الله بهجت؛وسیلة النجاة،م 1382؛آیت الله صافی،توشیح المسائل،م 1774 و جامع الاحکام،ج 1،س 608.آیت الله نوری،استفتائات،ج 2،س 310؛آیت الله تبریزی،التعلیقة علی منهاج الصالحین،م 1218؛آیت الله مکارم شیرازی،توضیح المسائل،م 1486سیستانی،المسائل المنتخبه،م 593 و وحید،توضیح المسائل،م 1773.توضیح المسائل مراجع،م 1766؛آیت الله نوری،توضیح المسائل،م 1762؛آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 999.آیت الله بهجت،توضیح المسائل،م 1385.آیت الله وحید،توضیح المسائل،م 1774.آیت الله مکارم،استفتائات،ج 1،س 353؛آیت الله فاضل،جامع المسائل،ج 1،س 809؛آیت الله نوری،استفتائات،ج 2،س 320،آیت الله سیتسانی،المسائل المنتخبة،م 611؛آیت الله صافی،جامع الاحکام،ج 1،3 620،دفتر:امام خمینی،آیت الله بهجت آیت الله تبریزی.آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 1000.
آیات عظام امام خمینی،رهبر،فاضل و صافی:آغاز سال خمسی برای کسانی که درآمد تدریجی روزانه دارند (مانند تاجر و کاسب) از وقتی که شروع به کار می کند و برای کارمند و کارگر اولین درآمد حقوق آنان است و برای کشاورز و مانند آن،از اولین محصولی است که برداشت می کند و چنانچه از مخارج سال زیاد آمد،باید خمس آن را بپردازد.1
آیات عظام تبریزی،مکارم و نوری:آغاز سال خمسی برای هر کسی،اولین درآمد اوست و چنانچه از مخارج سال زیاد آمد،باید خمس آن را بپردازد.2 آیات عظام سیتانی و وحید: آغاز سال خمسی برای هر کسی،از وقتی است که شروع به کار می کند و چنانچه از مخارج سال زیاد آمد،باید خمس آن را بپردازد.3
آیات عظام تبریزی،مکارم و نوری:آغاز سال خمسی برای هر کسی،اولین درآمد اوست و چنانچه از مخارج سال زیاد آمد،باید خمس آن را بپردازد.2 آیات عظام سیتانی و وحید: آغاز سال خمسی برای هر کسی،از وقتی است که شروع به کار می کند و چنانچه از مخارج سال زیاد آمد،باید خمس آن را بپردازد.3
سال شمسی و قمری
پرسش. آیا سال خمسی باید به قمری باشد یا اینکه می تواند به شمسی نیز قرار گیرد؟همه مراجع (به جز آیت الله بهجت و وحید):تفاوتی میان آن دو نیست و هردو کفایت می کند.4آیت الله بهجت:کشاورز و هرکس که مانند او کارش مطابق سال شمسی انجام گیرد،می تواند حساب سال خود را نیز به شمسی قرار دهد؛ولی دیگران حساب سال خود را به قمری قرار دهند.5
آیت الله وحید:بنابر احتیاط واجب،به سال قمری قرار دهند.6
پرسش. آیا سال خمسی باید به قمری باشد یا اینکه می تواند به شمسی نیز قرار گیرد؟همه مراجع (به جز آیت الله بهجت و وحید):تفاوتی میان آن دو نیست و هردو کفایت می کند.4آیت الله بهجت:کشاورز و هرکس که مانند او کارش مطابق سال شمسی انجام گیرد،می تواند حساب سال خود را نیز به شمسی قرار دهد؛ولی دیگران حساب سال خود را به قمری قرار دهند.5
آیت الله وحید:بنابر احتیاط واجب،به سال قمری قرار دهند.6
تغییر سال خمسی
پرسش. آیا تغییر زمان حساب سال خمسی جایز است؟همه مراجع (به جز آیت الله خامنه ای):جلو انداختن حساب سال به هر اندازه،اشکال ندارد؛ولی تأخیر آن جز با اجازه حاکم شرع جایز نیست7 آیت الله خامنه ای:تقدیم و تأخیر سال خمسی با اجازه حاکم شرع جایز نیست،مگر با شرایط خاص.8تبصره. البته جلو انداختن سال خمسی در صورتی جایز است که به صاحبان خمس ضرری وارد نیاید؛مثلا به این طریق که اگر در اثنای سال،منافع خود را تخمیس نماید،می تواند مبدأ را پس از تخمیس مذکور قرار دهد و با گذشت یک سال،به حساب سال خود رسیدگی کند.
پرسش. آیا تغییر زمان حساب سال خمسی جایز است؟همه مراجع (به جز آیت الله خامنه ای):جلو انداختن حساب سال به هر اندازه،اشکال ندارد؛ولی تأخیر آن جز با اجازه حاکم شرع جایز نیست7 آیت الله خامنه ای:تقدیم و تأخیر سال خمسی با اجازه حاکم شرع جایز نیست،مگر با شرایط خاص.8تبصره. البته جلو انداختن سال خمسی در صورتی جایز است که به صاحبان خمس ضرری وارد نیاید؛مثلا به این طریق که اگر در اثنای سال،منافع خود را تخمیس نماید،می تواند مبدأ را پس از تخمیس مذکور قرار دهد و با گذشت یک سال،به حساب سال خود رسیدگی کند.
_______________________________________
امام،استفتائات،ج 1،س 135؛آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 995؛آیت الله فاضل،جامع المسائل،ج 1 س 806 و 814؛آیت الله بهجت؛وسیلة النجاة،م 1382؛آیت الله صافی،توشیح المسائل،م 1774 و جامع الاحکام،ج 1،س 608.آیت الله نوری،استفتائات،ج 2،س 310؛آیت الله تبریزی،التعلیقة علی منهاج الصالحین،م 1218؛آیت الله مکارم شیرازی،توضیح المسائل،م 1486سیستانی،المسائل المنتخبه،م 593 و وحید،توضیح المسائل،م 1773.توضیح المسائل مراجع،م 1766؛آیت الله نوری،توضیح المسائل،م 1762؛آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 999.آیت الله بهجت،توضیح المسائل،م 1385.آیت الله وحید،توضیح المسائل،م 1774.آیت الله مکارم،استفتائات،ج 1،س 353؛آیت الله فاضل،جامع المسائل،ج 1،س 809؛آیت الله نوری،استفتائات،ج 2،س 320،آیت الله سیتسانی،المسائل المنتخبة،م 611؛آیت الله صافی،جامع الاحکام،ج 1،3 620،دفتر:امام خمینی،آیت الله بهجت آیت الله تبریزی.آیت الله خامنه ای،اجوبة،س 1000.
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
طبق نظر مراجع تقلید
موضوعات مرتبط با این مطلب : مبدأ سال خمسی
____________________________________________________
برچسب ها: مبدأ سال خمسی,سال شمسی و قمری,تغییر سال خمسی,خمس,احکام خمس
برچسب ها: مبدأ سال خمسی,سال شمسی و قمری,تغییر سال خمسی,خمس,احکام خمس
محاسبه ی خمس
16 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش. راه محاسبه ی خمس را ذکر نمایید
کشاورزان،کارمندان،کارگران،کاسب ها و هرکس که درآمد کسب دارد،واجب است برای خود حساب سال خمسی داشته باشند و جهت محاسبه ی خمس،به صورت زیر عمل کنند:
هنگامی که از دریافت اولین درآمد1 یک سال گذشت،آن روز وقت حساب سال است. هرچه از مؤونه که مورد استفاده قرار می گیرد و عین آن از بین می رود (مانند خوراکی ها،مواد های شوینده،وسایل تحصیلی،(دفتر،خودکار، و ... و غیر آنها) چنانچه تا آخر سال خمسی زیاد بیاید و در بازار ارزشی داشته باشد،باید خمس (یک پنجم) آن را با قیمت روز بپردازند و چیزهایی از مؤونه که مورد نیاز انسان است و با استفاده عین آن از بین نمی رود (مانند وسایل زندگی مثل فرش،یخچال،و...،وسله نقلیه و...) هر چند سال هم بر آنها بگذرد،خمس به آنها تعلق نمی گیرد.2
مثال:کارمندی پایان خرداد سال 80،اولین حقوق خود را دریافت می کند،حساب سال او پایان خرداد سال 81 است. در این تاریخ 10 کیلو برنج،5 کیلو لپه،پنج عدد تاید و مبلغ 50 هزارتومان زیاد آمده است.او می تواند یک پنجم اجناس بالا را جدا کرده و بابت آن خمس بپردازد و جایز است قیمت آن را به روز حساب نموده و یک پنجم آن را به صورت پول نقد بدهد.تبصره 1. کسی که شغل ندارد،اگر اتفاقا معامله ای کند و سودی ببرد - بعد از آنکه یک سال از وقتی که فایده برده،بگذرد - باید خمس مقداری را که از خرج سالش زیاد آمده بپردازد.3 تبصره 2. درباره خمس بعضی از درآمدها (مانند حقوق خانواده شهداء،هدیه،جایزه بانکی،و...) میان مراجع تقلید اختلاف نظر است که در خمس هدیه به آن پرداخته خواهد شد.تبصره 3. شخص می تواند در بین سال نیز هر وقت حقوقی به دستش آمد خمس آن را بدهد و لازم نیست یک سال صبر کند.آیا شخص می تواند خودش خمس اموال را محاسبه کند سپس آنچه را بر او واجب است به مرجع تقلید یا نمایندگان او بدهد؟ همه مراجع: آری؛اشکال ندارد؛ولی تا پیش از ادای خمس نمی تواند در اموال تصرف کند.4
البته در آغاز سال خمسی میان مراجع اختلاف نظر استالعروة الوثقی،ج 2،باب الخمس،م 67توضیح المسائل مراجع،م 1765؛نوری،توضیح المسائل،م 1761؛وحید،توضیح المسائل،م 1773.العروة الوثقی،ج 2،کتاب الخمس،م 75
کشاورزان،کارمندان،کارگران،کاسب ها و هرکس که درآمد کسب دارد،واجب است برای خود حساب سال خمسی داشته باشند و جهت محاسبه ی خمس،به صورت زیر عمل کنند:
هنگامی که از دریافت اولین درآمد1 یک سال گذشت،آن روز وقت حساب سال است. هرچه از مؤونه که مورد استفاده قرار می گیرد و عین آن از بین می رود (مانند خوراکی ها،مواد های شوینده،وسایل تحصیلی،(دفتر،خودکار، و ... و غیر آنها) چنانچه تا آخر سال خمسی زیاد بیاید و در بازار ارزشی داشته باشد،باید خمس (یک پنجم) آن را با قیمت روز بپردازند و چیزهایی از مؤونه که مورد نیاز انسان است و با استفاده عین آن از بین نمی رود (مانند وسایل زندگی مثل فرش،یخچال،و...،وسله نقلیه و...) هر چند سال هم بر آنها بگذرد،خمس به آنها تعلق نمی گیرد.2
مثال:کارمندی پایان خرداد سال 80،اولین حقوق خود را دریافت می کند،حساب سال او پایان خرداد سال 81 است. در این تاریخ 10 کیلو برنج،5 کیلو لپه،پنج عدد تاید و مبلغ 50 هزارتومان زیاد آمده است.او می تواند یک پنجم اجناس بالا را جدا کرده و بابت آن خمس بپردازد و جایز است قیمت آن را به روز حساب نموده و یک پنجم آن را به صورت پول نقد بدهد.تبصره 1. کسی که شغل ندارد،اگر اتفاقا معامله ای کند و سودی ببرد - بعد از آنکه یک سال از وقتی که فایده برده،بگذرد - باید خمس مقداری را که از خرج سالش زیاد آمده بپردازد.3 تبصره 2. درباره خمس بعضی از درآمدها (مانند حقوق خانواده شهداء،هدیه،جایزه بانکی،و...) میان مراجع تقلید اختلاف نظر است که در خمس هدیه به آن پرداخته خواهد شد.تبصره 3. شخص می تواند در بین سال نیز هر وقت حقوقی به دستش آمد خمس آن را بدهد و لازم نیست یک سال صبر کند.آیا شخص می تواند خودش خمس اموال را محاسبه کند سپس آنچه را بر او واجب است به مرجع تقلید یا نمایندگان او بدهد؟ همه مراجع: آری؛اشکال ندارد؛ولی تا پیش از ادای خمس نمی تواند در اموال تصرف کند.4
_______________________________________
البته در آغاز سال خمسی میان مراجع اختلاف نظر استالعروة الوثقی،ج 2،باب الخمس،م 67توضیح المسائل مراجع،م 1765؛نوری،توضیح المسائل،م 1761؛وحید،توضیح المسائل،م 1773.العروة الوثقی،ج 2،کتاب الخمس،م 75
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
طبق نظر مراجع تقلید
موضوعات مرتبط با این مطلب : محاسبه ی خمس
خمس و سادات
4 خرداد 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
پرسش.چرا در اسلام خمس را باید به سادات داد؟ آیا این کار نوعی امتیاز محسوب نمی شود ؟
به نظر عده ای از مفسران حکم وجوب زکات در مکه نازل گردید و مسلمانان به پرداخت این فریضه الهی موظف شدند؛ ولی هنگامی که پیامبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم به مدینه پا نهاد و حکومت اسلامی را پایه گذاری کرد،از طرف خدا مأمور به دریافت زکات از مردم شد تا با آن، دست مستمندان و محرومان جامعه را بگیرد؛ ولی بنی هاشم (سادات) حق نداشتند چیزی از این بودجه دریافت کنند 1 و این امر شاید به دو جهت بود:بهانه ای بدست مخالفان نیفتد که پیامبر صل الله علیه و آله و سلم خویشان خود را بر اموال عمومی (زکات) استفاده بنی هاشم از زکات یک نوع تفوق و برتری جویی یبرای غیر بنی هاشم محسوب شده و ذلت و خواری را برای سادات به همراه داشت. خداوند متعال جهت حفظ کرامت و مقامشان زکات را بر آنان حرام ساخت.البته سادات می توانند به خودشان زکات بدهند؛چراکه حس برتری جویی در این داد و ستد به چشم نمی خورد 2 3 این دو امر سبب شد این قشر از زکات محروم بمانند و از سوی دیگر می دانیم که در میان سادات افراد از کار افتاده،در راه مانده،یتیم و... وجود دارند که باید به طریقی تأمین شوند. خداوند متعال جهت پر کردن این خلأ و اکرام و احترام آنان، آیه خمس را پس از جنگ بدر نازل فرمود و محل ارتزاق مستمندان از این خاندان را، خمس قرار داد. در حقیقت در اسلام دو صندوق وجود دارد: صندوق خمس و صندوق زکات و این جداسازی نه برای این است که سادات سهم بیشتری پیدا کنند؛ بلکه تنها به جهت احترام و اکرام این خاندان در جامعه می باشد.
افزون بر آنکه بنای اسلام بر آن است که سلسله نسب سادات به طور مشخص باقی بماند و به شکلی گم نشود و یاد پیامبر و امامان علیهم السلام در خاطره ها زنده بماند و احترام سادات را به عنوان تکریم جدشان پیامبر اسلام بدانند. 4
تفسیر نمونه،ج 8 ،ذیل آیه 60،سوره توبه،ج 14،فضیلت سوره مؤمنونر.ک: وسائل الشیعة،ج6،ابواب قسمة الخمس،باب 1،ح 8حضرت علیه السلام در روایتی فرموده: (( لم یجعل لنا سهماً فی الصدقة اکرم( الله ) نبیه و اکرامنا ان یطمعنا او ساخ ما فی ایدی الناس))؛ خداوند متعال سهمی برای ما در زکات قرار نده،بلکه پیامبر صل الله علیه و آله و سلم و ما اهل بیت را از خردن چرک های اموال مردم (زکات) گرامی داشته است)):همان،ابواب قسمة الخمس،باب 1،ح4 مطهری،مرتضی،آشنایی با قرآن،ج 3،ص 83
به نظر عده ای از مفسران حکم وجوب زکات در مکه نازل گردید و مسلمانان به پرداخت این فریضه الهی موظف شدند؛ ولی هنگامی که پیامبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم به مدینه پا نهاد و حکومت اسلامی را پایه گذاری کرد،از طرف خدا مأمور به دریافت زکات از مردم شد تا با آن، دست مستمندان و محرومان جامعه را بگیرد؛ ولی بنی هاشم (سادات) حق نداشتند چیزی از این بودجه دریافت کنند 1 و این امر شاید به دو جهت بود:بهانه ای بدست مخالفان نیفتد که پیامبر صل الله علیه و آله و سلم خویشان خود را بر اموال عمومی (زکات) استفاده بنی هاشم از زکات یک نوع تفوق و برتری جویی یبرای غیر بنی هاشم محسوب شده و ذلت و خواری را برای سادات به همراه داشت. خداوند متعال جهت حفظ کرامت و مقامشان زکات را بر آنان حرام ساخت.البته سادات می توانند به خودشان زکات بدهند؛چراکه حس برتری جویی در این داد و ستد به چشم نمی خورد 2 3 این دو امر سبب شد این قشر از زکات محروم بمانند و از سوی دیگر می دانیم که در میان سادات افراد از کار افتاده،در راه مانده،یتیم و... وجود دارند که باید به طریقی تأمین شوند. خداوند متعال جهت پر کردن این خلأ و اکرام و احترام آنان، آیه خمس را پس از جنگ بدر نازل فرمود و محل ارتزاق مستمندان از این خاندان را، خمس قرار داد. در حقیقت در اسلام دو صندوق وجود دارد: صندوق خمس و صندوق زکات و این جداسازی نه برای این است که سادات سهم بیشتری پیدا کنند؛ بلکه تنها به جهت احترام و اکرام این خاندان در جامعه می باشد.
افزون بر آنکه بنای اسلام بر آن است که سلسله نسب سادات به طور مشخص باقی بماند و به شکلی گم نشود و یاد پیامبر و امامان علیهم السلام در خاطره ها زنده بماند و احترام سادات را به عنوان تکریم جدشان پیامبر اسلام بدانند. 4
_______________________________________
تفسیر نمونه،ج 8 ،ذیل آیه 60،سوره توبه،ج 14،فضیلت سوره مؤمنونر.ک: وسائل الشیعة،ج6،ابواب قسمة الخمس،باب 1،ح 8حضرت علیه السلام در روایتی فرموده: (( لم یجعل لنا سهماً فی الصدقة اکرم( الله ) نبیه و اکرامنا ان یطمعنا او ساخ ما فی ایدی الناس))؛ خداوند متعال سهمی برای ما در زکات قرار نده،بلکه پیامبر صل الله علیه و آله و سلم و ما اهل بیت را از خردن چرک های اموال مردم (زکات) گرامی داشته است)):همان،ابواب قسمة الخمس،باب 1،ح4 مطهری،مرتضی،آشنایی با قرآن،ج 3،ص 83
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
طبق نظر مراجع تقلید
موضوعات مرتبط با این مطلب : خمس و سادات
زمان تشریع خمس
28 اردیبهشت 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
زمان تشریع خمس
پرسش 3
اگر خمس سود تجارت و کسب یک فریضه است،چرا دیر هنگام وضع شده و ائمه معصومین علیهم السلام در زمان متأخر آن را واجب کرده اند؟
تردیدی نیست که آیه خمس در عصر رسالت نازل شده و پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم این فریضه را به اجرا در آورده اند و آنچه مسلم است اینکه حضرت رسول صل الله علیه و آله و سلم خمس غنایم جنگی را اخذ می کرد. اما خمس سود تجارت بنا به ضرورت و مصالحی تا عصر امامان علیهم السلام به تأخیر افتاد. شاید این ضرورت را بتوان در چند امر خلاصه کرد:
خمس با زکات این تفاوت را دارد که منفعت زکات به عموم مسلمانان بر می گردد؛ ولی موضوع خمس به شخص پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم و خویشان او اختصاص دارد؛ لذا مصلحتی بر اجرای آن نمی دیدند.1 در عصر رسالت، فقر عمومی بر جامعه حاکم بود و مسلمانان به جهت تنگدستی،قدرت پرداخت خمس را نداشتند. از این رو پیامبر گرامی صل الله علیه و آله و سلم از بیان و جمع آوری خمس درآمد صرف نظر کردند.رویکرد سیاسی مهم ترین عاملی بود که نگذاشت،ائمه معصومین تا زمان امام باقر علیه السلام به بعد، این فریضه الهی را به اجرا درآورند،زیرا جلب و جمع اموال،از وظایف سلطان بوده و هرکس با آنان رقابت می کرد، به عنوان فرد متمرد از قانون و مخالفت حاکمیت و به اتهام جمع آوری سلاح و توطئه علیه رژیم،تحت تعقیب قرار می گرفت. اما پس از برقراری آزادی نسبی در عصر عباسیان و شرایط موجود بر ائمه علیهم السلام، این امکان را داد تا به طور غیر علنی خمس را از مسلمانان دریافت کنند.2 پیامبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم از یک سو به جهت ارتباطشان با غیب می دانستند که در آینده نه چندان دور،امر خلافت و حکومت از مسیر اصلی خود - که شایسته آنان است - منحرف شده و به دست نا اهلان و غاصبان زورگو می افتد و از دیگر سوی خمس ((وجه الامارة)) است و باید به دست حاکم و سلطان سپرده شود و اگر حضرت رسول صل الله علیه و آله و سلم وجوب خمس درآمد کسب را بیان و آشکار می کردند؛ این امر فرصتی را برای حاکمان جور پیش می آورد تا با دستاویز شرعی، اموال مسلمانان را به غارت برند و بر ظلم و ستم خود بیفزایند. این پیش بینی و تیز بینی حضرت صل الله علیه و آله و سلم باعث شد که این حکم الهی در پرده خفا پنهان بماند.3
خویی،سید ابوالقاسم،مستند العروة الوثقی،کتاب الخمس،ص 196مدرسی،محمد تقی،احکام الخمس،ص 16هاشمی شاهرودی،سید محمود،کتاب الخمس؛ج 2، ص 45
پرسش 3
اگر خمس سود تجارت و کسب یک فریضه است،چرا دیر هنگام وضع شده و ائمه معصومین علیهم السلام در زمان متأخر آن را واجب کرده اند؟
تردیدی نیست که آیه خمس در عصر رسالت نازل شده و پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم این فریضه را به اجرا در آورده اند و آنچه مسلم است اینکه حضرت رسول صل الله علیه و آله و سلم خمس غنایم جنگی را اخذ می کرد. اما خمس سود تجارت بنا به ضرورت و مصالحی تا عصر امامان علیهم السلام به تأخیر افتاد. شاید این ضرورت را بتوان در چند امر خلاصه کرد:
خمس با زکات این تفاوت را دارد که منفعت زکات به عموم مسلمانان بر می گردد؛ ولی موضوع خمس به شخص پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم و خویشان او اختصاص دارد؛ لذا مصلحتی بر اجرای آن نمی دیدند.1 در عصر رسالت، فقر عمومی بر جامعه حاکم بود و مسلمانان به جهت تنگدستی،قدرت پرداخت خمس را نداشتند. از این رو پیامبر گرامی صل الله علیه و آله و سلم از بیان و جمع آوری خمس درآمد صرف نظر کردند.رویکرد سیاسی مهم ترین عاملی بود که نگذاشت،ائمه معصومین تا زمان امام باقر علیه السلام به بعد، این فریضه الهی را به اجرا درآورند،زیرا جلب و جمع اموال،از وظایف سلطان بوده و هرکس با آنان رقابت می کرد، به عنوان فرد متمرد از قانون و مخالفت حاکمیت و به اتهام جمع آوری سلاح و توطئه علیه رژیم،تحت تعقیب قرار می گرفت. اما پس از برقراری آزادی نسبی در عصر عباسیان و شرایط موجود بر ائمه علیهم السلام، این امکان را داد تا به طور غیر علنی خمس را از مسلمانان دریافت کنند.2 پیامبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم از یک سو به جهت ارتباطشان با غیب می دانستند که در آینده نه چندان دور،امر خلافت و حکومت از مسیر اصلی خود - که شایسته آنان است - منحرف شده و به دست نا اهلان و غاصبان زورگو می افتد و از دیگر سوی خمس ((وجه الامارة)) است و باید به دست حاکم و سلطان سپرده شود و اگر حضرت رسول صل الله علیه و آله و سلم وجوب خمس درآمد کسب را بیان و آشکار می کردند؛ این امر فرصتی را برای حاکمان جور پیش می آورد تا با دستاویز شرعی، اموال مسلمانان را به غارت برند و بر ظلم و ستم خود بیفزایند. این پیش بینی و تیز بینی حضرت صل الله علیه و آله و سلم باعث شد که این حکم الهی در پرده خفا پنهان بماند.3
_______________________________________
خویی،سید ابوالقاسم،مستند العروة الوثقی،کتاب الخمس،ص 196مدرسی،محمد تقی،احکام الخمس،ص 16هاشمی شاهرودی،سید محمود،کتاب الخمس؛ج 2، ص 45
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
طبق نظر مراجع تقلید
موضوعات مرتبط با این مطلب : اهمیت خمسزمان تشریع خمس
____________________________________________________
برچسب ها: زمان تشریع خمس,وجه الامارة,خمس,وجوب خمس,درآمد,کسب
برچسب ها: زمان تشریع خمس,وجه الامارة,خمس,وجوب خمس,درآمد,کسب
دلیل خمس
27 اردیبهشت 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
دلیل خمس
پرسش 2
دلیل وجوب خمس - به ویژه خمس درآمد
یکی از واجبات مهم مالی در اسلام ((خمس)) که از فروع دین و جزء عبادات شمرده می شود. از این رو باید با قصد قربت انجام گیرد. تمام مذاهب اسلامی (شیعه و سنی) در اصل وجوب خمس،اتفاق نظر دارند. تنها اختلاف میان آنان، موارد و مصارف آن است؛ لذا بیشتر اهل سنت بر این باورند که تنها به غنایم جنگی و گنج خمس تعلق می گیرد. 1 اما فقیهان شیعی معتقدند: خمس در هفت چیز واجب است: 1.غنایم جنگی 2. غواصی (اشیایی که با فرو رفتن به آب دریاها به دست می آید) 3.گنج 4.معدن 5.سود تجارت 6.مال حلال مخلوط به حرام 7.زمینی که کافر ذمی از مسلمان بخرد.
پنج قسمت اول مورد اتفاق شیعه و دو قسم اخیر نظر مشهور آنان می باشد.
پرسش 2
دلیل وجوب خمس - به ویژه خمس درآمد
پنج قسمت اول مورد اتفاق شیعه و دو قسم اخیر نظر مشهور آنان می باشد.
آنچه اکنون مورد بحث و پژوهش است، خمس سود و درآمد کسب می باشد. خداوند متعال می فرماید: ((وَ اعْلَمُوا
أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ...)) 2 این آیه _ که به آیه خمس معروف است - به نظر فقیهان شیعی نه تنها بر وجب خمس غنایم جنگی دلالت می کند؛ بلکه شامل هرگونه درآمد کسب نیز می باشد. واژه غنیمت از نظر لغت معنای گسترده ای دارد و به هرگونه درآمد و فایده ای که به انسان می رسد، گفته می شود. 3 غنیمت جنگی و سود تجارت ، هردو غنیمت شمارده می شوند و مشمول آیه می گردند. البته هرچند شأن نزول آیه در مورد غنایم جنگی است، ولی این سخن معروف است که شأن نزول ، هیچ گاه مخصص نیست و نمی تواند آیه را به آن محدود کند. در تقریرات درس آیت الله بروجردی چنین آمده است:
درست است که آیه در مورد خاص نازل شده است؛ ولی هیچ گاه مورد،مخصِص نیست، و دانشمندان اهل سنت هم - که خمس را در غیر غنایم جنگی انکار نموده اند - در این آیه، مورد را تخصیص دهنده و محدود کننده ندانسته اند، در حالی که آیه در غزوه بدر نازل شده،آن را شامل تمامی جنگ ها شمرده اند و اگر قرار بود مورد خاص، در آیه مخصص باشد، باید آن را محدود به جنگ بدر بدانند.4گذشته از همه اینها، در روایت معتبری (معروف به صحیحه علی بن مهزیار)، امام جواد علیه السلام غنیمت در آیه را به معنی گسترده ای در نظر گرفته و آن را به درآمد کسب تفسیر نموده است. در بخشی از آن آمده است:
درست است که آیه در مورد خاص نازل شده است؛ ولی هیچ گاه مورد،مخصِص نیست، و دانشمندان اهل سنت هم - که خمس را در غیر غنایم جنگی انکار نموده اند - در این آیه، مورد را تخصیص دهنده و محدود کننده ندانسته اند، در حالی که آیه در غزوه بدر نازل شده،آن را شامل تمامی جنگ ها شمرده اند و اگر قرار بود مورد خاص، در آیه مخصص باشد، باید آن را محدود به جنگ بدر بدانند.4گذشته از همه اینها، در روایت معتبری (معروف به صحیحه علی بن مهزیار)، امام جواد علیه السلام غنیمت در آیه را به معنی گسترده ای در نظر گرفته و آن را به درآمد کسب تفسیر نموده است. در بخشی از آن آمده است:
((فأمّا الغنائم و الفوائد فهی واجبة علیهم فی کل عام قال الله تعالی:وَ
اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ )) 5
در این حدیث امام علیه السلام واژه ((الفوائد)) را در کنار ((الغنائم)) جای داده و هردو را مصداق آیه قلمداد نموده است و تردیدی نیست که منظور از ((فواید)) هرگونه سود و درآمدی است که به انسان می رسد. بنابراین از مجموع موارد و قراین یاد شده، به دست می آید که خمس درآمد در قرآن، به صراحت از آن یاد شده و بر وجوب آن دلالت می کند؛ به ویژه که آن حضرت علیه السلام نیز از آن معنای وسیعی دریافته و برای ما تبیین و تفسیر کرده است. چنانچه کسی در تمام آنچه که بیان شد، اشکال کند و آیه را در خمس غنایم جنگی منحصر کند، در پاسخ خواهیم گفت: به جز قرآن، روایات متعددی از ائمّه علیهم السلام وارد شده است که به خوبی بر وجوب خمس درآمد دلالت می کند.6
و تمامی فقیهان شیعی نیز به آنها استناد جسته و در کتاب های فقهی خود ذکر کرده اند.
گفتنی است که اکثر اهل سنت، خمس در غیر غنایم جنگی را انکار نموده اند و از دیگر سوی،دسترسی به صندوق ذکات بر سادات بنی هاشم حرام شمرده اند در حالی که در بین این دسته نیز، همانند سایرین یتیم و مسکین به چشم می خورند. اکنون این سؤال پیش می آید، که فقرای سادات بنی هاشم، از چه بودجه ای امرار معاش کنند؟ با این که جنگ در تمام دوران زندگی و در همه جوامع پا بر جا و همیشگی نیست که بتوانند از خمس غنایم جنگی ارتزاق کنند.7
و تمامی فقیهان شیعی نیز به آنها استناد جسته و در کتاب های فقهی خود ذکر کرده اند.
گفتنی است که اکثر اهل سنت، خمس در غیر غنایم جنگی را انکار نموده اند و از دیگر سوی،دسترسی به صندوق ذکات بر سادات بنی هاشم حرام شمرده اند در حالی که در بین این دسته نیز، همانند سایرین یتیم و مسکین به چشم می خورند. اکنون این سؤال پیش می آید، که فقرای سادات بنی هاشم، از چه بودجه ای امرار معاش کنند؟ با این که جنگ در تمام دوران زندگی و در همه جوامع پا بر جا و همیشگی نیست که بتوانند از خمس غنایم جنگی ارتزاق کنند.7
_______________________________________
1. ر.ک:مغنیه،محمد جواد،الفقه علی المذاهب الخمسة،ص 186 و خویی،سید ابوالقاسم، مستند العروة الوثقی،کتاب الخمس،ص 197
2. سوره انفال:آیه 41
3.ر.ک:مجمع البحرین،لسان العرب،تاج العروس،ماده ((غنم))
4.زبدة المقال،ص 5
5.وسائل الشیعة،ج 6،باب 8،ابواب مایجب فیه الخمس،ح 5
6.ر.ک: وسائل الشیعة،ایبواب ما یجب فیه الخمس و ابواب الانفال
7.مستند عروة الوثقی، کتاب الخمس، ص 343
...............................................................................................................
4.زبدة المقال،ص 5
5.وسائل الشیعة،ج 6،باب 8،ابواب مایجب فیه الخمس،ح 5
6.ر.ک: وسائل الشیعة،ایبواب ما یجب فیه الخمس و ابواب الانفال
7.مستند عروة الوثقی، کتاب الخمس، ص 343
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
با تشکر از www.tadabbor.org
موضوعات مرتبط با این مطلب : اهمیت خمسدلیل خمس
اهمیت خمس
27 اردیبهشت 1394 | نسخه قابل چاپ | نویسنده : گمنام
اهمیت خمس
پرسش 1. اهمیت خمس را بیان فرمایید.
((خمس)) یکی از فرایض اسلامی است. قرآن مجید در بیان اهمیت آن، ایمان را با آن پیوند داده است:
(( و بدانید که هرچه غنیمت گرفتید، یک پنجم آن برای خدا و رسول و از آن خویشاوندان [ او ] و یتیمان و بینوایان و در راه ماندگان است؛ اگر به خدا و آنچه بر بنده خود ( حضرت محمد صل الله علیه و آله و سلم) در روز جدایی [حق از باطل] - روزی که آن دو گروه با هم رو به رو شدند - نازل کردیم، ایمان آورده اید خدا بر هر چیزی توانا است)).
خمس و جهاد دو اصل از ریشه ایمان است و صداقت آن به وسیله مبارزه با مال اندوزی و تطهیر نفس خود، از مظاهر فریبنده دنیا و تزکیه آن از آزمندی حرص تجلی می یابد.
خداوند متعال، خمس را به پیامبر اسلام و ذریّه گرامی او، جهت اکرام و احترام آنان، اختصاص داده است.
حضرت باقر علیه السلام فرموده است:((برای هیچ کس جایز نیست از مالی که به آن خمس تعلق گرفته، چیزی بخرد؛مگر اینکه حق ما را به ما برساند)). 2
...............................................................................................................
خداوند متعال، خمس را به پیامبر اسلام و ذریّه گرامی او، جهت اکرام و احترام آنان، اختصاص داده است.
حضرت باقر علیه السلام فرموده است:((برای هیچ کس جایز نیست از مالی که به آن خمس تعلق گرفته، چیزی بخرد؛مگر اینکه حق ما را به ما برساند)). 2
عمران بن موسی می گوید: آیه خمس را بر حضرت خواندم پس فرمود:((هر آنچه از آن خدا است، به پیامبر می رسد و هر آنچه از آن پیامبر گردد، به ما (اهل بیت) خواهد رسید)). سپس فرمود خداوند ارزاق مؤمنان را به پنج قسمت به آنان ارزانی داشته است، تا یکی را در راه خدا انفاق کنند و چهار قسمت را به حلال بخورند... این دستورها سخت و دشوار است و کسانی که به آن عمل کنند و سختی ها را تحمل دارند که خداوند آنان را در راه ایمان امتحان کرده است))3
_______________________________________
1. سوره انفال،آیه 41
2. ((لا یحل لاحد ان یشتری من الخمس شیئاً حتی یصل الینا حقّنا)): سائل الشیعة،ج 6،باب 1،ح4.
3.(( ما کان لله فهو لرسوله و ما کان لرسوله فهو لنا ثم کان و الله لقد یسّر الله علی المؤمنین ارزاقهم بخمسة دراهم قبلوا لربّهم واحداً و اکلوا اربعة احلّاء ثم قال هذا من حدیثنا صعب لا یعمل به و لایبصر علی الّا ممتحن قلبه للایمان)): همان،ما یجب فیه الخمس،باب 1،ح 6
...............................................................................................................
برای اطلاعات بیشتر به کتاب احکام خمس سید مجتبی حسینی رجوع کنید.
با تشکر از www.tadabbor.org
موضوعات مرتبط با این مطلب :